Көктем – бар тіршілік қалың ұйқыдан оянып, барша тірі жан атаулы жаңа кезеңге аяқ басатын мезгіл. Көктемнің алғашқы айы – наурыз. Ал наурыз айы келгенде құт пен береке бірге келеді.

Айнала жасыл желекке еніп, күн шуа­ғын жан-жаққа таратып, әлем жаңарғандай күйге енеді. Наурыз айындағы Әз-Наурыз мейрамын әр өлке өзінше бір ерекшелікпен атап өтеді. Бұл мейрам қазақтардың айрықша атап өтетін Жаңа жылы. Бұл күнде бар тіршілік жаңарады. Өмір жаңа жанданғандай күй кешеді. Жер бетіне көк шығып, түрлі-түсті кілем жайылғандай көріктенеді. Бір сөзбен айтқанда, айнала құлпыра түседі.

Наурыз мерекесін тойлау – қуаныш пен молшылықтың, жаңашылдық пен жақсылықтың айқын көрінісі. Ауыл-аймақ түгел осы атаулы күнді ерекше өткізеді. Қазақылық пен салт-дәстүрдің иісі аңқып тұрады. Әйтсе де қала тұрғындары да ауылдан кем тойламайтынын айтып өткен жөн болар. Өкпе-реніш өткенге қалып, бір-бірін құттықтап татулықта бас қосатын мейрам. Ақ дастарқан жайылып, қазақтың ыстық бауырсағы ауылдың қара қазанында дөңгеленіп қызарып пісіп, әпке-жеңгелеріміз қазан-ошақтың басында наурыз көже қайнатып, асыр салып тойлайтын күн. Сөйтіп, Наурыз күні қазандар көжеге толады. Ән шырқалып, би билейді. Үлкендер ақ батасын беріп, «ақ мол болсын, қайда барсаң, жол болсын» деп бата-тілектерін айтады. Үлкеннен бата алу мәртебе саналған.

Наурыз айында ұлттық ойындары­мыз ойналып, түрлі жарыстар ұйым­дас­тырылады. Көк жайлауда алтыбақан құрылып, ауыл жастары сауық-сайран құрады. Салтымыз бен дәстүріміз ерекше дәріптеліп, ұлттық киім киіп, киіз үйлер тігіліп, абыр-сабыр той-думанның көрінісі ерекше қуантады. Ұлттық дәм де тыс қалмайды. Құрт, ірімшік, жент және қолдың сары майы мен ыстық бауырсағы дастарқанның сәнін келтіреді. Дәмін айтсаңызшы! Таңдайыңда қалып қояды. Сол күні бәрі думанды, көңілді өтеді.

Менің әлі күнге дейін есімде, әжем жыл сайын наурыз көже дайындайтын. Көрші—қолаң, туыс-туғанды шақырып көже беретінбіз. Әжем ылғи да: «Жыл сайын қалдырмай көже берейік, қонақ келсе, үйге құт-береке бірге келеді. Жыл­да бермесем, жүрегім біртүрлі бола­ды», – деп айтып отыратын. Бір күн бұ­­рын ерте дайындаламыз. Жеті түрлі қоспасын дайындап, бидай, жүгерісін бұқтырып дайындап қоятынбыз. Әжем таң ертесімен тұрып қазанға от жағып, үлкен қазанға көжесін бұрқыратып қай­ната­тын. Алғашқылардың бірі болып мен дәм тататынмын. Әлі күнге дейін дәмі аузымнан кеткен емес. Сол дәстүрді жалғастырып, анам да жылда наурыз көже әзірлейді. Сондықтан бұл мерекенің мен үшін орны бөлек. Әсіресе наурыз көже – балалығымның ең ерекше дәмі.

Міне, Наурыз – көптеген жақсылық пен жылулық алып келетін мейрам. Тек жарқын көріністерімен есте қалады. Әз-Наурыз әр шаңыраққа молшылық пен шарапат алып келсін! Бұл мерекені тек жоғары деңгейде тойлай берейік.

Жанерке БАСАРОВА