Бүгінгі қоғамда адамның жетістігі көбіне оның қалтасындағы ақшамен, мінген көлігімен және киген киімімен өлшенетіндей. Әлеуметтік желіні ашсаң, біреу шетелде демалып жүр, екіншісі қымбат көлік мінген, ал тағы бірі өз кәсібін ашып, жетістікке жеткенін көрсетеді. Осындай көріністердің арасында қарапайым өмір сүріп жатқан адам кейде өз өміріне көңілі толмай қарай бастайды. Сонда шынымен бақытты болу үшін көп ақша табу керек пе? Әлде біз бақыттың өзін басқа нәрсемен шатастырып жүрміз бе?

Ақша — қажеттілік пе, әлде өмірдің басты мақсаты ма?

Қазіргі заманда ақшаның маңызын жоққа шығару қиын. Жақсы білім алу, баспана жалдау, сапалы тамақтану және денсаулықты күту үшін қаражат қажет. Әсіресе жастар үшін қаржылық тәуелсіздік маңызды мәселеге айналды. Бірі оқуымен қатар жұмыс істейді, енді бірі отбасына көмектеседі, ал кейбірі арманына жету үшін ақша жинайды.

Сондықтан ақша тек байлықтың белгісі емес, адамның еркін өмір сүруіне мүмкіндік беретін құрал. Қаржылық тұрақтылық адамның болашағын жоспарлап, өз қажеттіліктерін өтеуіне көмектеседі. Алайда мәселе ақша табуда емес, оны өмірдегі жалғыз мақсатқа айналдыруда.

Кейде адамдар жақсы табыс табамын деп денсаулығына көңіл бөлмейді, жақындарына уақыт бөлуден қалады немесе өзіне ұнайтын іспен айналысудан бас тартады. Сырттай табысты көрінгенімен, олардың өмірінде қуаныш пен тыныштық жетіспеуі мүмкін.

Сондықтан бір нәрсені түсіну маңызды: ақша өмірімізді жақсартуға көмектесуі керек, бірақ бүкіл өмірімізді ақша табуға арнаудың қажеті жоқ.

Әлеуметтік желі және жалған бақыт

Бүгінгі жастардың өміріне әлеуметтік желінің ықпалы ерекше. Instagram мен TikTok-та адамдар әдемі суреттерін, қымбат заттарын, саяхаттарын және жетістіктерін көрсетеді. Мұндай көріністер кейде шабыт берсе, кейде адамды өз өмірін өзгелермен салыстыруға итермелейді.

Біреудің жаңа телефонын көріп, өз телефонына көңілі толмайтындар бар. Біреудің сәнді өміріне қарап, өзінің күнделікті тіршілігін қызықсыз санайтындар да кездеседі. Бірақ біз әлеуметтік желіден адамның өмірін толық көрмейміз. Әдемі суреттің артында қандай қиындықтар, уайымдар немесе қаржылық мәселелер тұрғанын білмейміз.

Ең өкініштісі — кейде адам өзіне шынымен қажет болғандықтан емес, өзгелерден кем көрінбеу үшін ақша жұмсайды. Қымбат киім, жаңа телефон немесе сәнді демалыс оның шынайы қалауы емес, қоғамның талабына айналуы мүмкін.

Мәселе әдемі киінуде немесе қымбат зат сатып алуда емес. Мәселе — адамның өзін бағалауы осы дүниелерге тәуелді болып қалуында.

Бәлкім, әрқайсымыз өзімізге бір сұрақ қоюымыз керек шығар: «Мен мұны шынымен қалаймын ба, әлде өзгелердің алдында осылай көрінгім келе ме?»

Жастар неге жетістікке тез жетуге асығады?

Қазіргі жастардың мүмкіндіктері көп. Олар интернет арқылы білім алып, кәсіп ашып, жаңа дағдыларды меңгеріп, өз еңбегімен табыс таба алады. Бұл — үлкен артықшылық.

Алайда әлеуметтік желіде жас кезінде-ақ үлкен жетістікке жеткен адамдарды көру кейбір жастарға психологиялық қысым түсіруі мүмкін. Біреу жиырма жасында бизнес ашса, екіншісі әлі мамандығын таңдап жүреді. Сонда адам өзін өзгелерден қалып қойғандай сезінуі ықтимал.

Бірақ әр адамның өмір жолы әртүрлі. Біреу мақсатына ерте жетеді, екіншісі бірнеше рет қателесіп барып өз орнын табады. Бұл оның қабілетсіз екенін білдірмейді.

Жастық шақ тек ақша жинап, мансап құратын кезең емес. Бұл — адамның өзін танып, қызығушылығын анықтап, қателіктерінен сабақ алатын уақыты.

Сондықтан өзгенің жетістігіне қарап, өз өміріңді бағаламау керек. Әр адамның өз уақыты мен өз жолы бар.

Ақша бар жерде бақыт міндетті түрде бола ма?

Байлық пен бақыт туралы сөз болғанда, адамдардың пікірі әртүрлі. Бірі ақшасыз бақытты болу мүмкін емес десе, екіншісі бақыттың ақшаға қатысы жоқ екенін айтады. Шын мәнінде, бұл сұраққа біржақты жауап беру қиын.

Ақша адамның көптеген мәселесін шешуге көмектеседі. Ол сапалы білім алуға, денсаулығын күтуге және отбасына жақсы жағдай жасауға мүмкіндік береді. Бірақ адамның барлық қажеттілігі материалдық дүниемен шектелмейді.

Қымбат үйде тұратын адам да өзін жалғыз сезінуі мүмкін. Жоғары табыс табатын адам да жұмыстан шаршап, жақындарына уақыт таппауы ықтимал. Ал табысы аса жоғары болмаса да, отбасымен тату, достарымен қарым-қатынасы жақсы адамдар өміріне риза болуы мүмкін.

Әрине, бұл бай адамның бақытсыз, ал қарапайым өмір сүретін адамның міндетті түрде бақытты болатынын білдірмейді. Әр адамның жағдайы мен бақыт туралы түсінігі әртүрлі.

Денсаулық, жақын адамдардың қолдауы, қауіпсіздік, сүйікті іс және жан тыныштығы да адам өмірінде маңызды орын алады. Ақша осы құндылықтардың кейбірін сақтауға көмектескенімен, олардың барлығын өздігінен қамтамасыз ете алмайды.

Сондықтан ақша мен бақытты бір-біріне қарсы қоюдың қажеті жоқ. Ең бастысы — материалдық жағдайды жақсартуға ұмтылған кезде өмірдегі басқа құндылықтарды ұмытпау.

Қазіргі жастар үшін ең маңызды құндылықтар қандай?

Қаржылық тәуелсіздікке ұмтылу — дұрыс мақсат. Өз еңбегімен ақша табу адамды жауапкершілікке үйретеді, ал қаржылық сауаттылық табысты дұрыс басқаруға көмектеседі. Бірақ өмірлік құндылықтар тек ақшамен шектелмеуі керек.

Біріншіден, денсаулықты бағалау қажет. Көп ақша табуға тырысып жүріп, өз жағдайына көңіл бөлмеу болашақта қиындықтарға әкелуі мүмкін.

Екіншіден, жақын адамдармен қарым-қатынасты сақтау маңызды. Ата-ананың амандығы, бауырлардың қолдауы, шынайы достық пен сенім адамға қиын кезеңдерде күш береді.

Үшіншіден, білім мен өзін-өзі дамытуға мән берген жөн. Білім адамның дүниетанымын кеңейтіп, саналы шешім қабылдауына көмектеседі.

Төртіншіден, өзіңе адал болу маңызды. Біреу үшін бақыт — мансап пен жоғары табыс болса, екінші адам үшін отбасы немесе сүйікті ісімен айналысу болуы мүмкін. Әр адамның таңдауына құрметпен қарау керек.

Ең бастысы, адам ақша табу үшін өзінің адамгершілік қасиеттерінен, денсаулығынан және өмірлік ұстанымдарынан бас тартпауы керек.

Бақыттың бағасы қанша?

Сонымен, ақша бақыт әкеле ме? Бұл сұраққа барлығына ортақ бір ғана жауап беру қиын. Бір адам үшін бақыт — отбасына жақсы жағдай жасау, екіншісі үшін — сүйікті мамандығымен айналысу, ал тағы бірі үшін — ата-анасының амандығы мен жақындарының жанында болуы.

Ақша адамның өміріндегі көптеген мүмкіндікті ашады. Ол еркіндікке, қауіпсіздікке және тұрақтылыққа жол береді. Сондықтан қаржылық тәуелсіздікке ұмтылу маңызды. Бірақ ақша адамның өміріндегі барлық мәселені шешеді деп ойлау да дұрыс емес.

Қазіргі жастардың алдында үлкен мүмкіндіктермен қатар, әлеуметтік желідегі салыстыру мен қоғамның талаптары сияқты қиындықтар да бар. Осындай жағдайда әр адамның өзіне: «Мен қандай өмір сүргім келеді?», «Мен үшін шынайы жетістік деген не?» деген сұрақтарды қоюы маңызды.

Менің ойымша, ақша — жақсы өмірдің маңызды бөлігі, бірақ оның жалғыз өлшемі емес. Нағыз жетістік тек көп ақша табуда емес, сол табыстың арқасында өзіңе және жақындарыңа жақсы өмір қалыптастыра білуде.

Біз өмір бойы ақша табуға тырысамыз. Бірақ бір күні қол жеткізген дүниелерімізге қарап, «Мен шынымен бақыттымын ба?» деген сұраққа да жауап бере алуымыз керек. Өйткені өмірдің мәні тек қанша табыс тапқанымызда емес, сол өмірді қалай өткізгенімізде.

Жұлдызай ҚҰРМАНБАЕВА, 

Қазақ Халықаралық қатынастар және Әлем тілдері университетінің 1-курс студенті