ЖАЗУШЫНЫҢ ҚОС КІТАБЫ
22.02.2016
947
0

45120456120Жақында Астанадағы Халықаралық Түркі академиясының«Ғылым» баспасынан жазушы, зерттеуші Жарылқап Бейсенбайұлының «Орталық Азиядағы арғытүрк сипатты мәдениеттер: этнотектік аспектілер»  атты көлемді монографиясы жарық көрді.

Халықаралық Түркі акаде­мия­сының ғылыми жобасы бойынша атқарылған еңбекте кейінгі жылдарда жаңа ғылым саласы ретінде кеңінен таныла  бастаған  ДНҚ-генеалогиялық зерт­теулер нәтижелері мен архео­ло­гиялық, этнографиялық, этимоло­гия­лық аспектілер  өзара салғас­ты­ры­ла қарастырылып, түрк ха­лық­­тарының түп-төркіні тым терең­де жатқаны­ дәйек­теледі. Түрк жұрттарына тән гап­лотоптардың бұдан 40-12 мың жылдай шамасы бұрын Азиядан Америка құрлығына дүркін-дүркін өткен үндіс қауымдары зәузаттарымен сәй­кес шыққаны, арғы түрктердің де түп­кі тарихын сол жұрттармен қатар қа­растыруға мүмкіндік әпереді. Автор Орталық Азия халықтарының ежелгі гаплотоптарының тармақталу ба­ғыт­тарын нақтылаған генеало­гия­лық деректемелерді, осы аумақтағы ежелгі археологиялық түзілімдермен сабақтастыра сараптау арқылы, ол байырғы мәдени дәстүрлерді жасаушылар негізінен арғытүрк сипатты жұрттар болғанын зерделейді. Монографияда түрк гаплотопты жұрттар­дың тас дәуірлеріндегі климаттық жағдаяттарға байланысты әр тарапқа таралулары мен олардың кейінгі ұрпақ­тарының энеолит заманындағы кө­нешұңқыр, ботай секілді түздік мәдениеттер  аясында кешкен тірші­лік сапырылыстарындағы көптеген этно­тектік нышандардың өзара сабақтас екендігіне мән беріледі. Ол ортақ сипаттардың қола ғасырларда жалпыорталықазиялық беғазы-дән­ді­бай мәдениетіне, өзара ұқсас құнар­лы дәстүрлерге ұласқаны пайымдалады. Одан кейінгі сақ, хұн заман­дары тай­палары көбінің Ұлы Дала кеңіс­тігінде талай ғасыр бойы қатар өмір сүріп келе жатқан арғытүрк сипатты жұрттар екендігі пысықта­ла­ды.

Ж.Бейсенбайұлының 2009 жылы «Қазақстан» баспасынан «Ғибратты ғұмыр» сериясы бойынша жарық көр­­ген «Шоқан» деректі роман-эссе кі­­табы да Қазақстан Республика­сының Ресей Федерациясындағы Елші­лігінің қолдауымен өткен жылы орысшаға аударылып, оны Астанадағы «Фолиант» баспасы көрнекті етіп шығарған бо­латын. Ш.Уәлихановтың 180 жыл­дығы мен Орыс Географиялық қоға­мы­ның 170 жылдығына орайлас­ты­рылған «Чокан Валиханов» атты бұл жаңа кітаптың арнайы таныстырылымы автордың қатысуымен 17 жел­тоқсан күні Мәскеудегі Орыс географиялық қоғамының штаб-пәтерінде өтті.

ПІКІР ҚОСУ