Ақпан. Қала көшелерін қыс қыспаққа алғанымен, руханиятқа шекара жоқ. Сырттағы суыққа қарамастан, Алматыдағы И.А.Крылов атындағы балалар кітапханасында мүлде басқа мезгіл орнады. Бұл кеш – күнтізбелік көктем емес, рухани көктем еді.

«Көктемге хат» атты әдеби-сазды шығармашылық кеш – жай ғана мәдени шара емес, ұлттық жады мен қоғамдық ойдың тоғысқан сәті болды. Тәуелсіздік пен Ұлы көштің 35 жылдығына арналуы кештің тарихи салмағын арттыра түсті. Өйткені бұл – бір адамның шығармашылығы туралы кештен гөрі, тұтас бір дәуірдің рухани айнасына айналған басқосу болатын.

Кеш иесі – ақын, композитор, заңгер, қоғам қайраткері Әкім Ысқақ. Оның есімі мемлекеттік деңгейдегі тарихи шешімдермен де, рухани кеңістіктегі көркем оймен де қатар аталады. Тұңғыш қазақ тілінде жазылған «Халықтың көші-қоны туралы» заңның авторы ретінде елдік мүддеге қызмет етсе, поэзиясында сол елдің жан дүниесін, сағынышы мен үмітін жырлады.

Оның өмір жолына зер салсаңыз, шығармашылық пен азаматтық ұстаным бір-бірінен бөлінбейтін тұтас әлем екенін аңғарасыз. Тұңғыш қазақ тілінде жазылған «Халықтың көші-қоны туралы» заңның авторы ретінде ол мемлекеттік деңгейдегі тарихи үдерістерге атсалысты. Ал ақын ретінде – сол үдерістердің ішкі рухани драмасын, ұлттық сезімін жырлады.

Бұл – сирек құбылыс. Көбіне саясат пен поэзия екі бөлек әлем саналады. Ал Әкім Ысқақтың болмысында олар бір арнаға тоғысқан. Оның өлеңдерінде елдік идея, ұлт тағдыры, көші-қон, тарихи жады, әкелік жауапкершілік, адамгершілік ұстанымдары көрініс табады. Бұл – декларативті ұран емес, өмірлік тәжірибеден туған салмақты ой.

Кешке жиналған қауымның өзі шараның деңгейін аңғартты. Әдебиет пен ғылым, дін мен қоғам саласының өкілдері бір алаңға топтасты. Бұл – тұлғаға құрмет қана емес, идеяға құрмет.

Кешке еліміздің зиялы қауым өкілдері қатысты. Қазақстан Жазушылар одағы төрағасының орынбасары Қасымхан Бегманов, Одақ хатшысы Қансейіт Әбдезұлы, Дүниежүзі қазақтар қауымдастығы Алматы филиалының төрағасы Омарәлі Әділбек, жазушы Жәди Шәкенұлы, Керім Елемес, Нұр-Мүбарак Египет ислам мәдениеті университетінің ректоры Серікбай қажы Ораз, академик Досмұрат Айтқұлов, профессор Алтынай Тымбол, қоғам қайраткері Кеңесбек Демешев, тарихшы Әлімғазы Дәулетхан, Алматы қалалық мәслихат депутаты Әкім Тұрсын, «Ақиқат» журналының бас редакторы Дәуіржан Төлебай, философ Ерболат Қошқарбаев және басқа да зиялы қауым өкілдері кештің мазмұнын байыта түсті.

Сонымен қатар кешке қатысқан қарақалпақ ғалымдары рухани байланыс аясын кеңейтті. Бердақ атындағы Қарақалпақ мемлекеттік университетінің профессоры, филология ғылымдарының докторы Сейтназарова Инжайым Ержанқызы сөз сөйлеп, туыстас халықтар арасындағы мәдени һәм әдеби сабақтастықтың маңызын атап өтті. Бұл – рухани шекараның жоқтығын, әдеби байланыстың бауырластыққа қызмет ететінін дәлелдеген сәт еді.

Сөз алған зиялы қауым өкілдері қаламгердің шығармашылығын талдап қана қойған жоқ, оның қоғамдық рөлін, ұлттық санаға қосқан үлесін саралады.

Кештің поэтикалық өзегі – сөз. Ал эмоциялық өзегі – саз.

Әкім Ысқақтың поэзиясы әнге сұранып тұрады. Өйткені оның өлеңдерінде ырғақ бар, ішкі әуез бар, жүрекке жақын қарапайымдылық бар. Сахнада шырқалған әндер – автор шығармашылығының халықтық сипат алғанын көрсеткендей.

Кештің шарықтау шегі – жаңа әндердің тұсаукесері болды.

Ясира Зақанқызының әуенімен жазылған, Әкім Ысқақтың сөзіне негізделген «Іздерсің мені» және «Жаңбырлы күн» әндері алғаш рет көпшілік алдында орындалды. Бұл – шығармашылық кештің ерекше толқынысты сәті еді.Ән шырқалған сәтте залда ерекше тыныштық орнады. Тыңдарман тек тыңдап қана қойған жоқ, бірге толқыды.

Кеш тізгінін «Елім-ай» көркем фильмінде басты рөлді сомдаған актриса Ж.С.Құлдарова ұстады. Ол – Жансарай балалар театрының жетекшісі. Оның сахна мәдениеті мен сөз мәнері кештің көркемдік тұтастығын сақтап, мазмұнын тереңдетті.

Жансарай театрының шәкірттері ақын өлеңдері негізінде музыкалық-композициялық қойылым ұсынып, көрерменді ерекше әсерге бөледі. Поэзия, музыка және сахналық пластика үйлескен бұл қойылым көпшілікті тәнті етті. Жас өнерпаздардың шынайы орындауы кештің эмоционалдық қуатын еселей түсті.

Әдеби кештің шынайы сәттері дәл осындай тыныш, салмақты, жүрекке жететін сәттерден құралады.

Әкім Ысқақтың шығармашылық табиғатында бір ерекшелік бар: ол күрделі ұғымдарды қарапайым тілмен жеткізеді. Ұлт тағдыры туралы айтқанда – ұрандамайды, адам тағдыры арқылы сөйлейді. Заң туралы айтқанда – қағаз тілімен емес, жүрек тілімен жеткізеді.

Оның болмысы – салмақты. Даңққа емес, мәнге ұмтылатын сипат байқалады. Мұндай тұлғалар уақытша құбылыс емес, кезеңдік феномен ретінде бағаланады.

«Көктемге хат» – атауының өзі символ. Көктем – жаңару, үміт, қозғалыс. Ал хат – аманат, сыр, сенім.

Бұл кеш – болашаққа жазылған рухани хат тәрізді болды. Тәуелсіздіктің 35 жылдығы тек мерейтойлық дата емес, ұлт ретінде есейгеніміздің межесі. Сол жолда еңбек еткен, заң шығарған, жыр жазған, ән шығарған азаматтың шығармашылық кеші – қоғамның өзін-өзі бағамдау сәті іспетті.

Сыртта ақпан қары тоқтаусыз жауып тұрды. Табиғат өз ырғағымен тыныстап жатса, зал ішіндегі рухани кеңістік мүлде бөлек мезгілді бастан өткеріп тұрғандай еді.

Міне, руханияттың құдіреті – осы.

А.Жолдасқызы,

қаламгер, кітапханашы