ТҮБІ БІР ТҮРКІ ӘДЕБИЕТІ
19.03.2025
88
0

Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы мәдени байланыс пен әдеби ынтымақтастық жылдан-жылға тереңдей түсуде. Қос халықтың рухани сабақтастығын арттыруға бағытталған бастамалардың бірі ретінде Өзбекстаннан келген ақын-жазушылар делегациясының Қазақстанға жасаған сапарын ерекше атап өтуге болады.
 Бұл сапар – бауырлас елдердің әдебиет майталмандары арасындағы достық қарым-қатынасты нығайтуға бағытталған маңызды қадам. Қазақстанға ат басын тіреген өзбек қаламгерлері әдеби ынтымақтастықтың жаңа мүмкіндіктерін қарастырып, екі ел арасындағы мәдени байланыстарды одан әрі дамытуға ниетті екендерін білдірді.
Өзбекстан Жазушылар одағы төрағасының орынбасары Фарида Афруз бастаған бұл әдеби топтың құрамында: Усман Азим – Өзбекстанның халық ақыны, Кеңесбай Каримов – Өзбекстанның халық жазушысы, Рустам Мусурмон – Өзбекстанның еңбек сіңірген мәдениет қайраткері, Қарақалпақстанның халық ақыны, Рисолат Хайдарова – Өзбекстан Жазушылар одағы халықаралық байланыстар және көркем аударма бөлімінің бас маманы, жазушы-аудармашы бар.
Өзбек қаламгерлері қазақ әдебиетіне және жалпы қазақ руханиятына зор құрметін сапар барысында ерекше айқындады. Қонақтар ең алдымен Алматы қаласындағы ұлы Абай ескерткішіне барып, тағзым етіп, гүл шоқтарын қойды. Абай Құнанбайұлының қазақ әдебиетіндегі орны мен оның шығармаларының өзбек әдебиетіне ықпалы жөнінде әңгіме өрбіді. Өзбек қаламгерлері Абай мұрасы қос халықтың рухани өміріндегі ортақ қазына екенін атап өтті
Бұдан кейін қонақтар Мұхтар Әуезовтің әдеби-мемориалдық музейіне барып, заңғар жазушының өмірі мен шығармашылығына арналған құнды жәдігерлермен танысты. Әуезовтің «Абай жолы» роман-эпопеясы арқылы қазақ әдебиетін бүкіл әлемге танытқаны және оның туындыларының өзбек оқырмандарына да ерекше жақын екені атап өтілді.
Сапардың келесі кезеңінде делегация мүшелері Қазақстан Жазушылар одағына келіп, Қазақстан Жазушылар одағының Басқарма төрағасы Мереке Құлкеновтің қабылдауында болды. Бұл жүздесуде екі ел арасындағы әдеби байланыстар, шығармашылық алмасу, аударма мәселелері, бауырлас халықтардың рухани жақындығы кеңінен талқыланды.
Кездесу барысында Өзбекстан президенті Шавкат Мирзиёевтің «Мен президент тағында отырғанда, өзбек әдебиеті қор болмайды» деген сөзі ерекше назарға алынды. Бұл сөз өзбек қаламгерлері үшін үлкен шабыт көзіне айналғанын атап өткен қонақтар, әдебиет пен өнерді дамыту жолында бауырлас халықтардың бірігуі аса маңызды екенін жеткізді.
Әңгіме барысында Мереке Құлкенов қазақ әдебиетінің биылғы атаулы күндеріне тоқталып, Абай Құнанбайұлының 180 жылдық мерейтойының республика бойынша ерекше форматта, онлайн түрде атап өтілетінін айтты. Сонымен қатар қазақ поэзиясының ірі тұлғалары – Жұмекен Нәжімеденов, Қадыр Мырза Әлі және Тұманбай Молдағалиевтің 90 жылдығы да кең көлемде тойланатынын жеткізді.
Қаламгерлер арасындағы байланысты одан әрі нығайту мақсатында аударма мәселесіне ерекше көңіл бөлу қажеттігі айтылды. Қазақ және өзбек әдебиетінің көрнекті шығармаларын екі ел тілінде тарату, аударманы жүйелі түрде жолға қою – ортақ міндет екені баса айтылды. Осыған байланысты Жазушылар одағы бұл бағытта бірлескен жобаларды қолға алатынын мәлімдеді.
Сонымен қатар Мереке Құлкенов ағымдағы жылдың қыркүйек айында Жазушылар одағы Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетімен бірлесе отырып, Түркістан қаласында Түркі елдері студент қаламгерлерінің халықаралық фестивалін өткізетінін, сол шараға Өзбекстаннан да қаламгерлер жіберуді ұсынатынын айтты. Бұл бастама жас қаламгерлерді қолдау, олардың шығармашылығын дамытуға тың серпін беретінін, сондай-ақ түркі әлемі әдебиетін жақындастыратын үлкен мүмкіндік болатынын атап өтті. Кездесу барысында жас ақын-жазушыларды қолдау мақсатында Өзбекстанда арнайы жас қаламгерлердің алғашқы кітабын сериялы түрде шығару жобасы қолға алынғаны айтылды.
Кездесу аясында ҚР Ұлт­тық кітапханасында «Түбі бір түркі әдебиеті» атты дөңгелек үстел өткізіліп, кітап көрмесі ұйымдастырылды. Көрмеге Өзбекстанның классиктері мен жас талантты ақын-жазушыларының кітаптары, сондай-ақ өзбек тіліне аударылған қазақ қаламгерлерінің кітаптары қойылған.
Дөңгелек үстел барысында Қазақстан Жазушылар одағының Басқарма төрағасы Мереке Құлкенов сөз алып, екі ел арасындағы әдеби байланыстың маңыздылығын атап өтті. Ол өз сөзінде қазақ пен өзбек әдебиетінің ортақ тамыры, рухани сабақтастығы терең екенін айта келе, алдағы уақытта өзбек қаламгерлерінің шығармаларын қазақ тіліне аудару және кеңінен насихаттау мәселесіне ерекше тоқталды. Оның айтуынша, Қазақстан Жазушылар одағының бастамасымен алдағы уақытта өзбек әдебиетінің 52 авторының шығармалары аударылып, қазақ оқырмандарына ұсынылмақ. Бұл – бауырлас халықтардың әдеби байланысын жаңа деңгейге көтеретін маңызды қадам.
Жиында сөз алған өзбек делегациясының жетекшісі, Өзбекстан Жазушылар одағы төрағасының бірінші орынбасары Фарида Афруз қазақ әдебиетіне деген терең құрметін білдіріп, аударма саласындағы ынтымақтастықтың өзбек әдебиеті үшін де үлкен маңызға ие екенін атап өтті. Сондай-ақ ол өзбек жазушыларының қазақ әдебиетіне қызығушылығы артып келе жатқанын, осыған орай қазақ қаламгерлерінің туындыларын өзбек тіліне аудару жұмыстары да жүйелі түрде жүргізілетінін мәлімдеді.
Өзбекстандық қаламгерлер бірқатар мәдени-әдеби кездесулерге қатысып, қазақ әдебиеті мен өнерінің іргелі орталықтарында болды.

Қазақстан Жазушылар одағының
баспасөз қызметі

ҚАЗАҚСТАН

Қазақстан, Қалын ел, қушағың кен.
Таўларың ақша бултқа еркелеген,
Әмиўден аңсап келдим, туўысканым,
Арнадым қосығымды саған деген.

Қазақстан, Тарийхың белес-белес,
Көз алдымда дизилген елес-елес,
Батырлардың өмири ат үстинде
Өтти, десем бул сөзим зыят емес.

Алтай менен Қыпшақтың арасында,
Қәдимги Дашты қыпшақ даласында,

Қазақ ели жайылып жатыр бүгин,
Халықлар бир атаның баласындай

Қазақстан, Санаўсыз ақынларың,
Жыйнасаң мың китапқа, сыймас бәрин,
Абай менен Әўезов бир дүнья-ғой,
Жаўқылдасқан жаслар көп, жаңа дарын!

Домбырадан төгилген күйиң қандай,
Ески әлем дур силкинип, жаңарғандай,
Сарарқаны тыңласам, көзимде жас,
Кеңейеди тар дүнья алақандай.

Әмиўдиң жағасында қарақалпақ,
Қазақ пенен туўысқан тилим ортақ,
Еки халық әсирлерден кудамдалы,
Әлхамдулиллаҳ десем диним ортақ.

Түрки халықлар туўыскан-баўырласым,
Қыйын гезде бөлип жеген асын,

Абдулла Әрип шайыр ағам еди,
Айбергенов Төлеген аўылласым.

Қазақстан, Егемен, жаңа, бүгин,
Азаматлар ийинлеп заман жүгин,
Әлемге бой көрсетип, дамыған ел,
Бул жолларда аман бол, арымағын.

Жайылып жатқан жайық жағысындай,
Өрисиң кең, Едилдиң ағысындай,
Салтың менен дәстүриң әжайып-қой,
Кеўлиме жақын басқур нағысындай.

Түркилер бир дарақтың тамырлары,
Түркийде сөйлер аўыл-аймақларым.
Бирлессек алмайтуғын таўымыз жоқ,
Жумылса муш болады бармақларым,

Қазақстан, Сөз айтсам өзиң жайлы,
Қызыл тил билгенинен жаңылмайды,
Жаҳанкешти болып мен әлем гезсем,
Сондай ел жер шарынан табылмайды.

Кенесбай Каримов
Өзбекстан халық жазушысы
Қарақалпақстан халық шайыры
Нөкис
12-13 март

ПІКІР ҚОСУ

Ваш адрес email не будет опубликован.

Пікір