Білім берудегі жасанды интеллекттің интеграциясы педагогиканың дәстүрлі негізін өзгертіп, академиялық экожүйеге нақты, өлшенетін әсер етуде: Білім беруге жасанды интеллекттің трансформациялық әсері өте зор.

Б.Е. Қойшыбай өз мақаласында (2024) Мемлекет басшысының Жолдауы аясында Қазақстан мектептеріндегі «Цифрлық сауаттылық» және «Информатика» пәндеріне ЖИ элементтерін енгізу жолдары мен XXI ғасыр дағдыларын қалыптастыру мәселелерін қарастырады. Жаңартылған оқу үрдісінде жасанды интеллект жекелендірілген мазмұн, интеллектуалды репетиторлық және виртуалды әрі кеңейтілген шындық сияқты иммерсивті технологиялар арқылы интерактивті және тартымды оқу тәжірибесін ұсынады. Елімізде отандық бағдарламаларды енгізу жолға қойылуда.
Н.Оспанова (2025) Қазақстандағы ұлттық AI-Sana инновациялық бағдарламасы аясында Торайғыров университетінде орындалған гранттық жоба нәтижелері көрсетілген. Жұмыс онлайн-курстардағы тестілеу жүйесін ДИ көмегімен студенттің деңгейіне қарай автоматты бейімдеуді зерттей келе, ЖИ арқылы жақсартылған қолжетімділікті дамытуды ұсынады. Жасанды интеллектпен жұмыс істейтін құралдар әртүрлі оқу қажеттіліктерін қанағаттандырады, білім беруді инклюзивті етеді. Сөйлеуді тану бағдарламалық жасақтамасы және жасанды интеллектпен жұмыс істейтін тілдік аударма құралдары мүгедек оқушыларға және өзге тілде білім алушыларға көмектеседі.
Жаңа дәуірдегі оқушылар жасанды интеллектті өз қарқынымен оқуға, лезде кері байланыс алуға және білім беру ресурстарына кез келген уақытта, кез келген жерде қол жеткізу үшін пайдалана алады. Сонымен қатар, жасанды интеллектпен жұмыс істейтін аналитика мұғалімдерге оқудағы олқылықтарды анықтауға және оқытуды тиісінше бейімдеуге көмектеседі, бұл оқушылардың қажетті қолдауды алуын қамтамасыз етеді. Жасанды интеллекттің білім берудегі әлеу­еті оның оқушылардың өсуі үшін маңызды адами байланысты сақтай отырып, оқыту мен оқуды жақсарту қабілетінде жатыр.Жасанды интеллект технологияларының білім беруге әсері ауқымды. Ұлттық AI-Sana генеративті жасанды интеллект құралдары оқушылардың білім алу тәсілін оңтайландыра отырып, білім беруді қызықтырақ, тиімдірек және қолжетімді етеді. Сыныптағы жасанды интеллектпен жұмыс істейтін құралдар мұғалімдерге әр оқушының қажеттіліктері мен оқу стильдеріне бейімделген бейімделгіш сабақ жоспарларын жасауға мүмкіндік береді. ЖИ платформалары, ақылды репетиторлық жүйелерден бастап автоматтандырылған оқыту мен бағалауға дейін білім берудегі жасанды интеллект педагогтарға оқушылармен мағыналы өзара әрекеттесуге назар аударуға мүмкіндік береді.
Осы бағытта, деректерді талдау құралдары мұғалімдерге оқушылардың үлгерімін бақылауға, қауіпті оқушыларды анықтауға және мақсатты араласу стратегияларын әзірлеуге көмектеседі. Ұлттық AI-Sana генеративті жасанды интеллект құралдарын, BrightBytes және Civitas Learning сияқты платформаларды біріктіре оқыту нәтижелерін жақсартады.
Н.Карилхан (2024) зерттеуінде Python бағдарламалау тілі және TensorFlow/PyTorch кітапханалары негізінде жоғары оқу орындарының білім беру жүйесінде нейрондық желілерді оқыту мен қолданудың педагогикалық негіздері талданған. Деректерге негізделген шешім қабылдау платформасы жасанды интеллект мұғалімдерге нақты уақыт режиміндегі деректерді талдау негізінде хабардар шешімдер қабылдауға мүмкіндік береді. Оқушылардың оқу үлгерімінің үрдістерін түсіну арқылы мұғалімдер мақсатты араласуларды жүзеге асыра алады және білім беру нәтижелерін жақсарта алады.
Білім берудегі ЖИ қолданудың ең үлкен артықшылықтарының бірі – әрбір оқушының қажеттіліктері мен оқу стильдеріне бейімделген жекелендірілген оқу тәжірибесін ұсыну мүмкіндігі. Жасанды интеллект құралдары оқушылардың уақыт өте келе ілгерілеуін талдайды және сабақтарды соған сәйкес бейімдейді, бұл оқушының қажетті деңгейдегі қиындықтар мен қолдау алуын қамтамасыз етеді.
Бейімделгіш оқытудағы жаһандық үрдістерді талдау, Қазақстандағы орта және жоғары оқу орындарының жасанды интеллектті кеңінен қолдануға инфрақұрылымдық дайындығын бағалау аса маңызды.
Қорыта келгенде, білім берудегі жасанды интеллекттің рөлі қарқынды өсіп келеді, оқу тәжірибесін жақсартатын және білім беру нәтижелерін ЖИ көмегімен жақсартатын трансформациялық үрдістерді ұсынады. Болашаққа көз жүгіртсек, білім берудегі жасанды интеллекттің әлеуетті салдары өте кең, бұл білім беру саласындағы жекелендірілген, қолжетімді және тиімді болуға уәде береді. Дегенмен, жасанды интеллекттің барлық әлеуетін жауапкершілікпен әрі әділ түрде пайдалану үшін этикалық мәселелерді қарастыру, деректердің құпиялылығын қамтамасыз ету өте маңызды.

Елдана АМАНБАЙ